Chúng tôi đã phản ánh những khuất tất trong vụ án dân sự “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” mà Tòa án nhân dân thành phố Đồng Xoài có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng tố tụng dân sự, thẩm quyền giải quyết, kể cả về tố tụng hành chính, bằng Thông báo về việc thụ lý vụ án số 76/TB-TLVA ngày 08/8/2018 theo đơn khởi kiện ngày 24/5/2018 của các nguyên đơn là bà Cao Thị Ánh Loan và ông Hà Văn Hùng, ngụ tại Xuân Đồng, Tân Thiện, Đồng Xoài, Bình Phước và bị đơn là ông Lê Thế Hà và bà Đỗ Thị Thanh Hà, ngụ tại 179 Nguyễn Huệ, Tân Xuân, Đồng Xoài, Bình Phước.

Hình ảnh công an có mặt tại hiện trường vào ngày 09/5/2019 chỉ để “chứng kiến”, không có biện pháp ngăn chặn.

Nhưng đến ngày 15/8/2018, thẩm phán được phân công giải quyết vụ án là ông Văn Phú Vinh đã ra Quyết định nhập vụ án số 76/2018/TLST-DS ngày 08/8/2018 vào hồ sơ vụ án số 69/2018/TLST-DS ngày 18/7/2018 với “Tranh chấp đòi lại tài sản là quyền sử dụng đất” giữa các đương sự là ông Nguyễn Đức Sơn và bà Hà Thị Phúc cũng do chính thẩm phán Văn Phú Vinh được phân công thụ lý, giải quyết. Vụ án được đổi tên thành “Tranh chấp đòi lại tài sản là QSDĐ; hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ; yêu cầu hủy giấy CNQSDĐ”.

Chỉ cần như vậy, với tư cách là “người khởi kiện” khi tham gia tố tụng với yêu cầu độc lập nhưng khi thẩm phán đánh giá việc nhập vụ án là cần thiết thì “người khởi kiện” trở thành “người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan”. Và rồi, theo quyết định của Bản án số 01/2019/DS-ST ngày 11/01/2019, với nội dung: “(1) Chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Đức Sơn về việc tranh chấp “đòi lại tài sản”. (2) Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Cao Thị Ánh Loan; ông Hà Văn Hùng về việc tranh chấp “hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ và hủy giấy chứng nhận QSDĐ”.

Hậu quả: Toàn bộ giá trị tài sản kiện đòi của bà Loan và ông Hùng tương đương 77 tỷ đồng và tài sản bị thiệt hại của gia đình bà Loan do ông Sơn tự ý cho người, phương tiện cơ giới xâm nhập trái phép, phá dỡ ngày 12/9/2018, ước tính khoảng 260 triệu đồng không được Tòa án nhân dân thành phố Đồng Xoài xem xét.

Từ ngày 17/4/2019, khi báo tiếp tục nhận đơn kêu cứu kèm theo những hình ảnh, video clip do bà Cao Thị Ánh Loan cung cấp, cho thấy phía ông Nguyễn Đức Sơn tự ý dẫn nhiều người và phương tiện cơ giới gồm xe xúc đất, xe ben vào khu đất đang tranh chấp nhằm xóa dấu vết hiện trường , do nhóm người của ông Sơn đập phá trước đó và cày xới toàn bộ khu đất. Nhiều thanh niên tham gia xâm nhập khu đất trái phép lăm lăm hung khí trên tay như dao dài, xà beng, gậy gỗ,…, gây sức ép về tinh thần cho gia đình bà Loan đang sinh sống trên khu đất này.

Đến hiện tại, sự việc vẫn tiếp diễn và ngày càng nghiêm trọng hơn nhưng không có bất cứ một sự can thiệp, ngăn chặn nào từ các cơ quan Nhà nước, lực lượng công an ở địa phương.

Chúng tôi xin trích dẫn các văn bản hồi đáp đơn của bà Cao Thị Ánh Loan về đề nghị đình chỉ việc xây dựng, phá hoại tài sản trên đất đang tranh chấp:

(1) Ủy ban nhân dân phường Tân Đồng (Thông báo số 246/UBND-TD ngày 19/4/2019): “Qua xem xét nội dung đơn và hồ sơ liên quan của bà Cao Thị Ánh Loan; UBND phường Tân Đồng trả lời như sau: Đơn và giấy tờ liên quan của bà Cao Thị Ánh Loan cung cấp thể hiện việc đã được Tòa án nhân dân thành phố Đồng Xoài giải quyết theo thủ tục sơ thẩm, tuy nhiên vụ việc đang được kháng cáo và đã được Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước thụ lý giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

Căn cứ Điều 111 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định “Trong trường hợp do tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay chứng cứ, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra thì cơ quan, tổ chức cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời (quy định tại mục 8 Điều 114 của Bộ luật này - Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp); đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện của Tòa án đó”.

Từ những lý do trên UBND phường thông báo không thụ lý đơn và trả toàn bộ hồ sơ cho bà Cao Thị Ánh Loan. Đề nghị bà Cao Thị Ánh Loan liên hệ Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước để được giải quyết theo quy định”.

(2) Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước (Thông báo số 01/TB-TA ngày 23/4/2019): “…Ngày 22/4/2019, bà Cao Thị Ánh Loan, ông Hà Văn Hùng tiếp tục có đơn áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời về việc cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp, yêu cầu ông Nguyễn Đức Sơn, sinh năm 1990, cư trú tại thôn Khắc Khoan, xã Phú Nghĩa, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước tháo dỡ toàn bộ các công trình xây dựng và trả lại hiện trạng ban đầu cho khu đất trường tiểu học Tân Đồng đang nằm trong vụ án do Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước thụ lý theo thủ tục phúc thẩm.

Ngoài những gì bà Loan, ông Hùng cung cấp tại hồ sơ vụ án, bà Loan ông Hùng không cung cấp thêm được tài liệu chứng cứ gì mới. Vì vậy, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước không có căn cứ để chấp nhận đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của nguyên đơn bà Cao Thị Ánh Loan, ông Hà Văn Hùng”.

(3) Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Xoài (Văn bản số 679/UBND-TD ngày 26/4/2019): “Theo đơn bà Loan trình bày, vụ việc tranh chấp đòi lại tài sản và yêu cầu hủy GCNQSDĐ của bà đang được Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước thụ lý giải quyết theo thủ tục phúc thẩm, đo đó UBND thành phố hướng dẫn bà gửi đơn đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Bình Phước áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định tại Điều 111, Bộ luật tố tụng dân sự 2015 nêu trên”.

Về bản chất, biện pháp khẩn cấp tạm thời là một công cụ mà các bên tranh chấp được sử dụng để bảo vệ các quyền và lợi ích của mình một cách tạm thời cho đến khi vụ án được giải quyết xong. Biện pháp khẩn cấp tạm thời có thể được áp dụng để hạn chế hoặc buộc các bên tranh chấp hoặc bên thứ ba thực hiện một hành vi nhất định với mục đích giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, thu thập chứng cứ kịp thời, giữ nguyên hiện trạng nhằm tránh những thiệt hại không thể khắc phục hoặc bảo đảm khả năng thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ trong tranh chấp.

Điều 111 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 quy định: “1. Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án quy định tại Điều 187 của Bộ luật này có quyền yêu cầu Tòa án đang giải quyết vụ án đó áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này để tạm thời giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, thu thập chứng cứ, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.

2. Trong trường hợp do tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay chứng cứ, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện cho Tòa án đó”.

Như vậy, điều kiện áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời được xác định dựa trên hai yếu tố: Quyền, lợi ích đang hoặc có khả năng bị xâm hại (trường hợp tài sản đang tranh chấp hay tài sản có khả năng đảm bảo thi hành án đang bị hủy hoại, thay đổi công năng, giá trị…) và tính khẩn cấp của hoàn cảnh (trường hợp có tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay bằng chứng, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng đang xảy ra).

Nhưng vì sao trong trường hợp của bà Loan, ông Hùng đã hội đủ cả hai yếu tố, nhưng các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tại địa phương, lực lượng công an và cơ quan tiến hành tố tụng đều khước từ việc can thiệp trực tiếp, là một câu hỏi đang bỏ ngỏ và gây bức xúc trong dư luận tại địa phương.

Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi vụ việc và chuyển tải thông tin đến bạn đọc. 

Ban Pháp luật