Dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp là chủ trương của Nhà nước khi tiến hành xây dựng Nông thôn mới, quy hoạch lại đồng ruộng theo vùng sản xuất, giúp tăng diện tích trên một thửa ruộng nhằm tạo thuận lợi cho hộ canh tác, tăng năng suất lao động và giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích sản xuất. Theo chủ trương này, các hộ nông dân sẽ được chia lại đất, đồng thời Nhà nước sẽ cấp mới cho họ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Cũng chính vì đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng nhất trong nông nghiệp, cho nên có rất nhiều nơi đã lợi dụng chính sách dồn điền đổi thửa để biến tướng sử dụng đất hoặc tích tụ số lượng lớn đất đai trái pháp luật gây thiệt hại đến quyền và lợi ích của các tổ chức và công dân. Đơn cử như ở xã An Phụ, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương, công tác dồn điền đổi thửa đã khiến người nông dân mất quyền sử dụng đất, mất quyền lợi trong nhiều năm nhưng không được chính quyền sở tại xem xét giải quyết.

Báo nhận được đơn trình bày của ông Phùng Văn Huân, một nông dân sinh sống tại thôn An Lăng, xã An Phụ, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Sơ lược lá đơn có nội dung như sau: “Xin Tòa soạn báo giúp đỡ cho gia đình tôi về việc tranh chấp đất đai với UBND xã An Phụ. Tôi được UBND xã An Phụ giao đất nông nghiệp để sản xuất từ năm 1993, trong đó có diện tích theo tiêu chuẩn 06 nhân khẩu của gia đình tôi và một phần diện tích được Hợp tác xã nông nghiệp Tân An giao thêm. Tổng cộng là 01 mẫu, 0 sào, 01 thước, 02 thố (tương đương với 3.630 m2 đất nông nghiệp).

Bản số liệu diện tích đất của hộ ông Phùng Văn Huân có thể hiện ở cột DT Xóm giao tổng số là 4025 và DT kiểm kê là 3923.

Cho đến năm 2015 và 2016, UBND xã An Phụ với lý do là dồn điền đổi thửa nên có chiếm giữ của tôi 600m2 đất trong tổng diện tích đất được giao này, sau đó thực hiện phân lô bán nền phần diện tích đó. Tôi đã khiếu nại sự việc này lên UBND huyện Kinh Môn, tuy nhiên, Chủ tịch UBND tỉnh đã bác bỏ Đơn khiếu nại của tôi vì cho rằng khiếu nại không có có cơ sở khiến tôi vô cùng thất vọng. Vì thế tôi gửi đơn trình bày đến cơ quan báo với mong muốn được xem xét, làm rõ và phản ánh khách quan tới các cấp có thẩm quyền nhằm đảm bảo quyền lợi cho tôi”.

Để có căn cứ phản ánh khách quan sự việc, phóng viên đã có buổi làm việc với ông Nguyễn Ngọc Đức - Chủ tịch UBND xã An Phụ. Tại buổi làm việc, ông Đức luôn miệng cho rằng: “Hợp tác xã bán đất cho ông Huân là sai rồi. Quyền lợi được hưởng thì ông Huân cũng đã nhận đủ rồi. Việc khiếu nại của ông Huân thì thanh tra huyện cũng đã có kết luận và Chủ tịch huyện cũng đã trả lời khiếu nại của ông ấy rồi”.  Vậy nhưng, khi hỏi đến những căn cứ pháp lý để chứng minh việc mua bán đất giữa ông Huân và Hợp tác xã, hay kết luận về sự sai phạm khi Hợp tác xã bán đất cho ông Huân, hay đất ông Huân được nhận theo chính sách hiện nay được ông Chủ tịch cho là đầy đủ rồi thì hiện trạng sử dụng ra sao, giấy tờ thể hiện thế nào thì ông Chủ tịch UBND xã lại thoái thác không trả lời (?).

Cứ mỗi khi không trả lời được những câu hỏi của phóng viên, ông Đức lại thoái thác là: “Thôi sự việc này đã họp đi họp lại nhiều lần rồi. Tóm lại là tôi sai thì tôi chịu, thế thôi”. Như vậy, với tinh thần trả lời của ông Đức, thì có nghĩa là ông cũng ấn định việc xử lý khiếu nại của ông Huân đã là xong và ông Huân muốn khiếu nại đến đâu nữa là quyền của ông ấy chứ với vai trò là Chủ tịch UBND xã, ông Đức sẽ vô can trong sự việc này (?!).

Tại một diễn biến khác, khi tiếp cận Thanh tra huyện Kinh Môn để làm rõ hơn sự việc nêu trên, bà Bùi Thị Việt Hà - Thanh tra viên, thành viên Ban Tiếp công dân cho biết: “Nhận được đơn khiếu nại của ông Huân, Chủ tịch UBND huyện có giao cho Thanh tra huyện và UBND xã cùng xem xét để tham mưu cho UBND huyện trả lời khiếu nại của công dân”.

Theo Báo cáo kết quả xử lý đơn số 07/BC-TTR cho thấy Kết quả kiểm tra như sau: “Ngày 10/06/2016, Thanh tra huyện Kinh Môn có tổ chức một buổi làm việc với Thường trực Đảng ủy, HĐND - UBND xã, lãnh đạo các đoàn thể, cán bộ chuyên môn là địa chính, Văn phòng UBND xã An Phụ, Trưởng thôn, Bí thư chi bộ thôn An Lăng và ông Phùng Văn Huân - người có đơn. Kết quả: Ông Huân không có giấy tờ chứng minh cho việc gia đình ông có giao dịch mua ruộng đất với HTX nông nghiệp Tân An.

Theo Giấy xác nhận của Ban Quản lý HTX nông nghiệp Tân An năm 1993 (giai đoạn đang thực hiện Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị), ở thôn An Lăng có gia đình ông Hiếu đi xây dựng kinh tế mới, thực hiện chủ trương chính sách tại địa phương nên HTX đã quản lý lúa chưa đến kỳ thu hoạch của ông Hiếu, sau đó bán cho ông Huân để chăm sóc, thu hoạch. Xã An Phụ thực hiện giao đất ổn định, lâu dài cho nhân dân.

Theo biên bản ngày 17/11/1993, gia đình ông Huân có 06 khẩu và được UBND xã giao 100% đất tiêu chuẩn 03 là 08 sào 06 thước bằng 3.028 m2. Diện tích này được cấp Giấy chứng nhận QSD đất, ngoài ra gia đình ông Huân còn được sử dụng 01 sào 09 thước đất công điền. Năm 2015, thực hiện dồn điền đổi thửa, chỉnh trang đồng ruộng, UBND xã đã dùng đất công điền làm kiến thiết giao thông, thủy lợi… Vì vậy, UBND xã chỉ giao đủ đất tiêu chuẩn cho gia đình ông Huân diện tích là 3.028 m2. Vì thế nội dung khiếu nại của ông Huân là không có cơ sở”. Căn cứ theo Báo cáo của Thanh tra huyện, Chủ tịch UBND huyện Kinh Môn đã ban hành Văn bản số 24/TB-UBND ngày 22/03/2017 về việc không thụ lý giải quyết khiếu nại của ông Huân.

Mặt khác, trong quá trình tác nghiệp, thu thập thông tin tại địa phương này, chúng tôi thấy rằng ông Huân là một lão nông chất phác, thật thà, quanh năm làm bạn với ruộng đồng. Còn những cán bộ huyện, quan xã thì quả thực rất khéo trong việc che đậy thông tin. Cụ thể là năm 2015, với lý do thực hiện chính sách dồn điền đổi thửa, UBND xã An Phụ đã thực hiện việc chia lại ruộng cho nông dân. Theo ông Đức - Chủ tịch UBND xã An Phú thì: “Thời điểm ngày 01/04/1993, Nhà nước thực hiện việc giao ruộng lâu dài cho nhân dân với tiêu chuẩn một người được hưởng 01 sào 06 thước ruộng (tương ứng với 510m2/người). Nhà ông Huân có 06 khẩu thì được hưởng 8 sào 06 thước (tương ứng với 3.030 m2 ruộng) và năm 2015 thực hiện chia lại ruộng thì nhà ông Huân cũng được hưởng đủ tiêu chuẩn như vậy”.

Tuy nhiên trong quá trình thu thập hồ sơ, phóng viên thấy trong Bản số liệu diện tích đất của hộ ông Phùng Văn Huân có thể hiện ở cột DT xóm giao tổng số là 4025 và DT kiểm kê là 3923. Vậy những số liệu diện tích đất canh tác của hộ ông Huân có cả chữ ký của của thôn và cán bộ địa chính xã này có là cơ sở để giải quyết khiếu nại của ông Huân không mà không được xem xét đến? Và cũng không hiểu Thanh tra huyện đã tiến hành công tác thanh kiểm tra thế nào mà cũng không phát hiện ra sự thiệt thòi, thiếu hụt này của người dân?

Trong khi đó, khi tiếp xúc với phóng viên, ông Phạm Văn Tuyến - Phó Chánh Thanh tra huyện Kinh Môn quả quyết: “Hồ sơ khiếu nại của ông Huấn bọn anh làm cẩn thận lắm, kỹ lắm, không có chuyện sai sót đâu”. Nhưng khi đề nghị ông Tuyến kiểm tra, tính toán lại tổng số ruộng mà ông Huân đáng ra phải được nhận thì vị này cũng không trả lời được?

Tiếp theo nữa là đến chủ trương dồn điền đổi thửa, theo ông Huân thì: “Việc dồn điền đổi thửa được thực hiện cụ thể vào năm 1993 và khi ấy UBND xã đã có biên bản giao đất cho ông với phần diện tích rất rõ ràng, có cả sự xác nhận của UBND xã và HTX nông nghiệp Tân An. Đến năm 2004, UBND xã lại thực hiện việc dồn điền đổi thửa lần nữa, vị trí ruộng của ông bị thay đổi, nhưng diện tích đất nông nghiệp được sử dụng vẫn giữ nguyên theo Biên bản giao đất năm 1993. Đến năm 2015, vị trí ruộng lại tiếp tục bị thay đổi và lần này thì diện tích đất cũng bị thay đổi, chính xác hơn là bị co hẹp lại và gia đình ông mất đi 600 m2 đất ruộng. Tại phần diện tích đất ruộng bị mất đi, bỗng nhiên mọc lên 01 công trình xây dựng đang dang dở, mà theo như ông được biết thì đó là phần diện tích được UBND xã phân lô bán nền”.

Về công trình xây dựng đang thực hiện trên phần diện tích đất ruộng được giao năm 1993 của ông Huân, chúng tôi xin đề cập chi tiết ở số báo sau, còn thực tế cho thấy, cả hai lần dồn điền đổi thửa, nhưng ông Huân không có được bất kỳ một biên bản bàn giao đất mới nào. Có nghĩa rằng, hiện nay theo giấy tờ thì ông Huân được UBND xã An Phú giao đất ruộng một đằng và thực hiện canh tác lại ở một vị trí khác mà không có bất cứ giấy tờ nào chứng minh nơi cấy hái đó là của mình. Khi được hỏi đến tình trạng này thì ông Chủ tịch UBND xã An Phú cho rằng: “Đó là thực trạng chung”.

Liệu rằng có nhóm lợi ích nào lợi dụng chính sách để “dồn ép” những người nông dân chân chất như ông Huân để trục lợi hay không? Báo sẽ tiếp tục phản ánh trong những bài tiếp theo.

Hiền Anh - Thu Trung