Sự kiện này khiến tôi hồi tưởng lại cách nay 10 năm cùng một số đồng nghiệp, tôi có dịp được tháp tùng Chủ tịch nước tham dự khóa họp Thượng đỉnh của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Thời điểm đó, Việt Nam lần đầu tiên được bầu vào Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Sự kiện ấy đánh dấu những thành tựu và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Tác giả (người đứng thứ 2 từ trái sang) cùng các đồng nghiệp tại phòng họp của trụ sở Liên Hợp Quốc

Làm nghề báo trong thời hội nhập, tôi đã có dịp nhiều được lần tháp tùng các đồng chí lãnh đạo chủ chốt (Thủ tướng, Chủ tịch nước) thăm các quốc gia thuộc 5 châu lục và tham dự nhiều sự kiện lớn mang tầm thời đại liên quan đến đời sống quốc tế như APEC, ASEM đến các hội nghị cấp cao các nước trong khối ASEAN... Tiếp đó là khóa họp thường niên của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Cũng như nhiều sự kiện quốc tế quan trọng diễn ra ở Việt Nam và một số quốc gia khác, để đảm bảo thành công cho khóa họp, các nước chủ nhà đã đặt nhiệm vụ đảm bảo an ninh tuyệt đối cho cá nhân các nguyên thủ và các đại biểu.

Tại các con đường vào khu vực trụ sở Liên Hợp Quốc cũng như các khách sạn có các đoàn cấp cao ở, ngoài số cảnh sát, các nhân viên an ninh ken đặc; họ còn đưa đến các tảng bê tông nặng hàng tấn đặt song song vọng gác; theo đó mỗi lối ra vào là các chú chó nghiệp vụ thường trực phát hiện chất nổ, chất cháy. Suốt những ngày diễn ra khóa họp là các máy bay thường xuyên kiểm soát bầu trời New York.

Riêng cánh báo chí và đội quân truyền thông để đặt chân đến trụ sở Liên Hợp Quốc là một đoạn trường không mấy dễ dàng. Mặc dù đã ở trong khách sạn trong vòng phong tỏa của các nhân viên an ninh, Cảnh sát Mỹ và trong hộ chiếu đã đóng dấu visa nhập cảnh vào Mỹ, hành lý tư trang, phương tiện tác nghiệp đã qua một lần kiểm tra; sứ quán ta tại Hoa Kỳ cũng đã có hẳn một công hàm, trong đó ghi rõ họ, tên từng người, khớp với tấm hộ chiếu, nhưng xin thưa vẫn chưa đủ điều kiện để làm một tấm thẻ ra vào trụ sở Liên Hợp Quốc.

Cuối cùng thì mọi việc cũng đâu vào đấy khi đích thân một nhân viên an ninh Mỹ mặc thường phục điểm mặt, gọi tên từng người để đi qua chặng kiểm tra thứ nhất, rồi thứ 2 và chặng cuối cùng là lại lăn tay, chụp ảnh một lần nữa mới hoàn tất một chiếc thẻ để hành nghề tại trụ sở Liên Hợp Quốc.

Quả là một đoạn trường khắt khe, chặt chẽ, song nghĩ cho cùng âu cũng là cần thiết, vì ở trong ngôi nhà cao chót vót kia - trụ sở Liên Hợp Quốc có cả trăm các nguyên thủ quốc gia đang luận bàn liên quan đến các vấn đề cấp bách của loài người. 

Khát vọng hòa bình

Đoạn trường đặt chân vào trụ sở của Liên Hợp Quốc tại thành phố New York (Hoa Kỳ), chúng ta phải trải qua 31 năm. 31 năm ấy - một đoạn trường mà nhân dân ta đã vượt qua muôn vàn thử thách khắc nghiệt, đổ bao máu xương, phấn đấu vì những mục tiêu thiêng liêng của dân tộc, đồng thời cũng là những lý tưởng của Liên Hợp Quốc là hòa bình, quyền tự quyết, bình đẳng cho mọi dân tộc.

Những thắng lợi mà nhân dân Việt Nam đạt được như nhiều học giả trên thế giới khẳng định: Đó là thắng lợi của những người yêu chuộng hòa bình, công lý trên thế giới, góp phần vào việc thực hiện những lý tưởng của Liên Hợp Quốc.

Đó là cơ sở để ngày 20/9/1977, Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc. Là đất nước đã chịu nhiều hy sinh, gian khổ trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Hơn ai hết, chúng ta càng thấu hiểu điều mà Bác Hồ đã nói: "Không có gì quý hơn độc lập, tự do".

Hai chữ "Hòa bình" vừa là khát vọng, vừa là nhu cầu cấp thiết để chúng ta khôi phục và phát triển kinh tế, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ta.

Do vậy ngay từ những ngày đầu tham gia Liên Hợp Quốc, Việt Nam đã chủ động đóng góp tiếng nói về những vấn đề liên quan đến hòa bình, ổn định, hợp tác ở Đông Nam Á và tích cực cùng nhiều quốc gia thành viên khác thúc đẩy Liên Hợp Quốc thông qua các nghị quyết, quyết định nhằm phát huy vai trò của Liên Hợp Quốc trong cuộc đấu tranh chống chạy đua vũ trang, giải trừ quân bị, ngăn ngừa và giải quyết các cuộc tranh chấp xung đột quốc tế bằng các biện pháp hòa bình, bảo vệ độc lập và quyền tự quyết của các dân tộc, cải thiện môi trường, an ninh quốc tế, phát triển kinh tế, văn hóa xã hội và đảm bảo quyền con người.

Cũng trong khuôn khổ các hoạt động ở diễn đàn Liên Hợp Quốc, Việt Nam luôn thể hiện đường lối đối ngoại của chúng ta là độc lập, tự chủ, hòa bình và hợp tác phát triển với phương châm đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ, nguyện là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế.

Một nét nổi bật cần phải nêu lên là Việt Nam cũng đóng góp tích cực trong việc đưa Đông Nam Á từ một khu vực bị chia rẽ, đối đầu bởi các cuộc chiến tranh trở thành một khu vực hòa bình, hữu nghị, hợp tác, không có vũ khí hạt nhân và đang hướng tới hình thành cộng đồng ASEAN.

Liên Hợp Quốc - Nơi Việt Nam khẳng định vị thế trên trường quốc tế

Hơn 4 thập kỷ là thành viên của Liên Hợp Quốc và 2 lần được cộng đồng quốc tế bầu là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an, mối quan hệ Việt Nam - Liên Hợp Quốc ngày càng được củng cố và phát triển. Tại Liên Hợp Quốc, Việt Nam đã thực sự trở thành một thành viên tích cực và trách nhiệm, chủ động triển khai chính sách đối ngoại thời kỳ đổi mới, tham gia nhiều hoạt động tại nhiều cơ quan trực thuộc của Liên Hợp Quốc và trên nhiều lĩnh vực, cùng các nước hỗ trợ Liên Hợp Quốc hoàn thành các sứ mệnh được giao, qua đó nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam ở tổ chức này.

Ghi nhận những đóng góp nhiều mặt của Việt Nam vào các công việc của Liên Hợp Quốc, các quốc gia thành viên của tổ chức này đã nhiều lần bầu Việt Nam vào cơ chế lãnh đạo của nhiều cơ quan của Liên Hợp Quốc như Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, thành viên ECOSOC, Chủ tịch Đại hội đồng tổ chức nông nghiệp và lương thực (FAO), Phó Chủ tịch Hội đồng Chấp hành tổ chức UNDP/UNFPA, Ủy viên nhân quyền, Hội đồng Thống đốc cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA); Hội đồng điều hành các tổ chức liên minh Bưu chính thế giới (UPU) và Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU); Hội đồng chấp hành các tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO), Tổ chức y tế thế giới và Hội đồng Quản trị tổ chức lao động quốc tế.v.v...

Với những đóng góp lớn lao ấy trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình và an ninh quốc tế nên Việt Nam đã được các thành viên Liên Hợp Quốc 2 lần đề cử đảm nhận là Ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Thông qua các cuộc đối thoại, Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và không can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác. Nhiều chuyên gia đang làm việc ở trụ sở Liên Hợp Quốc khi trao đổi với chúng tôi cũng đã đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề trung tâm của Liên Hợp Quốc; đặc biệt là sáng kiến của Việt Nam trong việc thực hiện mô hình "Một Liên Hợp Quốc tại Việt Nam".

Ông K.Đơ-vi-dơ, Chủ tịch nhóm các tổ chức phát triển Liên Hợp Quốc, kiêm Tổng Giám đốc chương trình phát triển của tổ chức này đã nhấn mạnh: Việt Nam đã và đang đi đầu trong nỗ lực nâng cao hiệu quả viện trợ và quá trình thống nhất hoạt động của hệ thống Liên Hợp Quốc. Sáng kiến mà Việt Nam nêu ra là sự hợp nhất các cơ quan của Liên Hợp Quốc tại mỗi quốc gia hoạt động theo một chương trình và kế hoạch chung, ngân sách chung, phương pháp quản lý và trụ sở chung. Việt Nam cũng được các nước thành viên của Liên Hợp Quốc đánh giá cao về những kết quả tích cực trong việc ứng phó với các tác động của cuộc khủng khoảng kinh tế - tài chính thế giới.

Lưu Vinh