Việc giải quyết vụ việc dân sự tại Tòa án tuy rất quan trọng nhưng đây mới chỉ là giai đoạn đầu của quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự. Trong giai đoạn này, Tòa án mới chỉ làm rõ các tình tiết của vụ việc dân sự và áp dụng các quy phạm pháp luật để đưa ra bản án, quyết định. Tuy nhiên, quyền và nghĩa vụ của các đương sự đã được Tòa án quyết định, muốn trở thành hiện thực phải thông qua quá trình thi hành án, đây là giai đoạn cuối cùng trong quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự (người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan).

Bản án, quyết định của Tòa án chỉ có ý nghĩa nếu quá trình thi hành án được thực hiện. Trong quá trình thi hành án dân sự, Cơ quan Thi hành án đôi khi chỉ quan tâm quyền lợi của người được thi hành án mà bỏ qua hoặc xâm phạm vào quyền và lợi ích của người phải thi hành án dân sự cũng như người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Cũng chính vì vậy mà thi hành án dân sự là quá trình khó khăn và phức tạp nhất, trên thực tế không ít trường hợp thi hành án rơi vào bế tắc.

Cơ quan Thi hành án không thi hành án được vì xâm phạm về quyền lợi của người phải thi hành án dẫn đến việc thi hành án hết sức khó khăn, đương sự không đòi được quyền lợi. Thế nhưng, cũng không ít trường hợp trong quá trình tổ chức thi hành án có rất nhiều sai phạm của Cơ quan Thi hành án dân sự, Chấp hành viên đã gây thiệt hại nghiêm trọng về quyền và lợi ích của người dân khiến họ lâm vào đường cùng phải lấy mạng sống của mình ra để phản đối những hành vi trái pháp luật đó.

Một trong những vụ việc điển hình, đến giờ vẫn đi vào ngõ cụt gây ra bao khổ cực cho người dân mà chúng tôi đã chuyển tải thông tin, liên quan việc thi hành án do Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long trực tiếp tổ chức, thực hiện:

Với việc công nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất của bà Phạm Thị Kim Liên theo giấy chứng nhận đã cấp ngày 05/08/2010, với số BB 452472 và BB 452473; Ủy ban nhân dân thành phố Vĩnh Long đã thống nhất không thu hồi hai giấy chứng nhận này theo đề nghị của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long tại cuộc họp giải quyết khiếu nại, tố cáo ngày 19/12/2013. Việc này đã thể hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở tại địa chỉ 294, ấp Tân Thuận An, xã Tân Ngãi, thành phố Vĩnh Long của bà Liên là hợp pháp và Ủy ban nhân dân thành phố Vĩnh Long giữ nguyên quan điểm công nhận quyền sở hữu nhà ở, sử dụng đất ở hợp pháp này.

Theo chứng cứ mà chúng tôi thu thập được, ngày 03/06/2014, gia đình bà Phạm Thị Kim Liên đã chính thức sinh sống ổn định tại địa chỉ nói trên, được Công an thanh phố Vĩnh Long cấp sổ hộ khẩu số 620167761. Sau khi bàn giao nhà đất, bà Lê Thị Hiền cũng đã dọn đến nơi khác để sinh sống.

Cớ sao Cơ quan Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long không đi xác minh mà chỉ ngồi tại cơ quan để tiếp tục ban hành các quyết định, thông báo khác nhau, vẫn giữ nguyên thông tin người sử dụng đất cũ, để gắn tên chủ sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tên Lê Thị Hiền, được “quyền sử dụng, sở hữu” lô đất và tài sản gắn liền với đất thuộc thửa đất số 260, tờ bản đồ số 17  tọa lạc tại địa chỉ 294, ấp Tân Thuận An, xã Tân Ngãi, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long?

Hết sức khó hiểu, bởi sau khi “mượn oai hùm” của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Vĩnh Long và Ủy ban nhân dân thành phố Vĩnh Long thất bại, Cơ quan Thi hành án thành phố Vĩnh Long lại tiếp tục thông qua Tòa án nhân dân thành phố Vĩnh Long để đưa việc thi hành án dân sự sang thành việc tranh chấp  yêu cầu Tòa án giải quyết?

Chúng tôi hoàn toàn bất ngờ khi phát hiện hồ sơ vụ án dân sự sơ thẩm thụ lý số 163/2014/TLST-DS ngày 28/8/2014 của Tòa án nhân dân thành phố Vĩnh Long về việc “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất”, trong đó, nguyên đơn khởi kiện là Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long. Bị đơn là ông Trần Hoành Sơn, bà Lê Thị Hiền, cùng ngụ địa chỉ 294, ấp Tân Thuận An, xã Tân Ngãi, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long.  Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Phạm Thị Kim Liên, Ủy ban nhân dân thành phố Vĩnh Long và một số đương sự khác. Và điều quan trọng, đối tượng tranh chấp trong vụ án này là kiện đòi quyền sử dụng, sở hữu lô đất và tài sản gắn liền với đất thuộc thửa đất số 260, tờ bản đồ số 17  tọa lạc tại địa chỉ 294, ấp Tân Thuận An, xã Tân Ngãi, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long.

Đến ngày 18/9/2014, Tòa án nhân dân thành phố Vĩnh Long xét thấy: “Tài liệu, chứng cứ nguyên đơn nộp chưa đầy đủ, Tòa án đã thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện và bổ sung chứng cứ số 1053/TBTA ngày 03/9/2014 thông báo cho nguyên đơn để cung cấp cho Tòa án địa chỉ nơi sinh sống của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Đã hết thời hạn cung cấp chứng cứ nhưng nguyên đơn (Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long – PV) không cung cấp được địa chỉ nơi sinh sống của bị đơn bà Lê Thị Hiền và ông Trần Hoành Sơn cho Tòa án, nên xem đây là trường hợp chưa đủ điều kiện khởi kiện theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 168 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004; sửa đổi, bổ sung năm 2011”.

Tòa án nhân dân thành phố Vĩnh Long đã ban hành Quyết định số 91/2014/QĐST-DS đình chỉ giải quyết vụ án dân sự thụ lý số 163/2014/TLST-DS ngày 28 tháng 8 năm 2014 về việc “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất” của nguyên đơn là Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long.

Quyết định đình chỉ vụ án.

Việc Cơ quan Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long ra hàng loạt các Quyết định Thi hành án, hủy Thi hành án, tiếp tục Thi hành án trong gần 10 năm qua kể từ khi Quyết định Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự tại phiên tòa số 29/2009/DSST ngày 04/5/2009 của Tòa án nhân dân thành phố Vĩnh Long có hiệu lực để thi hành, nhưng sai phạm xảy ra tại Cơ quan Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long vẫn ngang nhiên tồn tại, phải chăng công lý chỉ được thực thi trên giấy?

Nghị quyết của Đảng và Hiến pháp năm 2013 đã xác định rõ về mặt chủ trương và nguyên tắc, đó là mọi bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được thi hành. Đây là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để các văn bản luật về nội dung, tố tụng cụ thể hóa, bảo đảm tôn trọng, thực thi đầy đủ, hiệu quả Hiến pháp, bảo vệ quyền con người và những quyền cơ bản của công dân thông qua việc quy định, liệt kê đầy đủ và thi hành có hiệu quả trên thực tế tất cả các loại bản án, quyết định của Tòa án.

Trải qua các thời kỳ Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long, với hàng loạt các quyết định thi hành án, quyết định kê biên tài sản, quyết định hủy quyết định về thi hành án, tiếp tục thi hành án được ban hành để thực thi bản án của Tòa án nhân dân có thẩm quyền tại tỉnh Vĩnh Long. Nhưng quá trình thực hiện không đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật, khiến cho bản án vẫn tiếp tục đi vào bế tắc kéo dài.

Dư luận đang đặt ra hàng loạt câu hỏi về tính nghiêm minh của luật pháp trước những sai phạm nêu trên. Có hay không việc Cơ quan Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long đang cố tình làm ngơ, bao che cho sai phạm tồn tại? Đề nghị các cơ quan chức năng có thẩm quyền sớm vào cuộc điểu tra, làm rõ những sai phạm về quá trình thi hành án tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long đối với việc thi hành án đã kéo dài gần mười năm qua, chưa có hồi kết.

Còn tiếp.

Cuối phiên chất vấn tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 13/8, Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước luôn đặc biệt coi trọng công tác phòng chống tội phạm, đảm bảo pháp luật được thực thi nghiêm minh, thống nhất trên toàn quốc. Đồng thời với việc hoàn thiện khung pháp luật, Chính phủ sẽ đề cao trách nhiệm người đứng đầu, hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát thực thi công vụ, kiên quyết loại ra khỏi bộ máy những công chức tha hóa, biến chất; đảm bảo đội ngũ cán bộ công chức kỷ cương, liêm chính, tuân thủ pháp luật.

Minh Chánh – Bá Vương