Tấm lòng miền biên viễn

Lên Hà Giang và đi vào Vị Xuyên vào một ngày đông cuối tháng 11/2017, người ta có thể thấy cuộc sống và nền kinh tế ở vùng đất lịch sử giờ đây vẫn đang đi theo một nhịp độ khá bình lặng và chậm rãi.

Từ thành phố Hà Giang, đi theo con đường liên huyện xuyên rừng và men theo triền núi, chúng tôi đã tới xã Phong Quang của huyện Vị Xuyên. Chỉ cách thành phố Hà Giang chừng 10 cây số, nhưng không khí “thành thị” thực sự đã biến mất ở Phong Quang.

Những vạt thung lũng bằng phẳng nằm dưới các chân núi bình yên,  xanh bát ngát nào mía, nào dứa, nào ngô,...xen vào đó là những thửa lúa đã qua mùa thu hoạch còn trơ gốc rạ, nhởn nha một vài chú bò gặm cỏ và đàn cò trắng tìm thóc quanh quẩn, thi thoảng lại có chú chim sải cánh trắng muốt trên nền núi tím thẫm. Thanh bình là thế, nhưng trong số 600 mái nhà sàn lấp ló khói lam chiều tại 6 thôn của Phong Quang – 109 hộ là thuộc diện đặc biệt khó khăn.

Cuộc sống của người dân xã biên giới Phong Quang sẽ sớm có sự đổi thay.

Ông Đỗ Đức Yên, bí thư xã Phong Quang cho biết, bà con trong xã chủ yếu là dân tộc Nùng và Mường, sinh kế của bà con chủ yếu là nông nghiệp, với nhiều lần được hướng dẫn canh tác, thử nghiệm các loại cây trồng khác nhau nhưng đều chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao; thu nhập bình quân của các hộ vào khoảng 18 triệu đồng/năm.

Làm thế nào để chủ động tìm lối ra, tìm cách làm từ lợi thế so sánh của đồng đất này, mang lại đời sống khấm khá hơn cho bà con? Đó là câu hỏi mà lãnh đạo các cấp của Hà Giang luôn đau đáu và cuối cùng, họ đã lựa chọn một bước đi chưa từng có tiền lệ, đó là mời những nhà tư vấn quốc tế, cùng những “bộ óc” về kinh tế và quản trị công từ Harvard đến giúp mình.

Sau những nỗ lực thực hiện cải cách đáng kể về cách làm và tư duy, bước đầu quả ngọt đã tới với Hà Giang khi chỉ trong buổi hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2017 được tổ chức vào ngày 27/11 vừa qua, đã có 17 dự án được cam kết thực hiện,  với số vốn sẽ rót vào nền kinh tế địa phương này là 16 nghìn tỷ đồng.

Trong số 17 dự án đó, có hai dự án “nghìn tỷ” được đặc biệt chú ý, đó là dự án chăn nuôi sản xuất sữa công nghệ cao tại huyện Phong Quang, và dự án trồng dược liệu hữu cơ tại các huyện vùng cao khác của Hà Giang, đều do Tập đoàn TH làm chủ đầu tư.

“Miệng nói tay làm”, ngay chiều ngày 27/11, lễ động thổ cho dự án chăn nuôi bò sữa và sản xuất sữa công nghệ cao ngay giữa núi rừng Phong Quang đã được TH và Hà Giang tổ chức. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cùng đại diện lãnh đạo các cấp của Hà Giang và bà con dân bản đã khởi động, xới những xẻng đất đầu tiên của dự án, để xây nên ngôi nhà công nghệ cao của hàng vạn con bò sữa không lâu nữa sẽ xuất hiện ở đồng đất này.

“Dự án sẽ mở ra một chương mới cho người dân địa phương, mang lại một không khí mới cho vùng cao Việt Nam”, Thủ tướng Chính phủ khẳng định.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc dự Lễ động thổ Dự án chăn nuôi bò sữa ngàn tỷ  tại xã Phong Quang, cách biên giới Việt Trung 10km.

Dự án “mười năm có một” mà không bất ngờ

“Đây là dự án đầu tư lớn nhất trong 10 năm trở lại đây ở Hà Giang”, đó là đánh giá của ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang, về dự án chăn nuôi bò sữa và sản xuất sữa trị giá 2.500 tỷ đồng mới được triển khai ở Phong Quang – Vị Xuyên.

Tại sao lại là Hà Giang? Đây là câu hỏi mà chúng tôi đã gửi tới nhà đầu tư của dự án này. Bà Lưu Thị Thu Hiền – Chủ tịch hội đồng thành viên Dự án chăn nuôi bò sữa công nghệ cao Hà Giang của Tập đoàn TH đã lý giải:

“Đất và nước là những yếu tố quyết định khi làm trang trại. Chúng tôi đã khảo sát và thấy rằng thổ nhưỡng ở đây là phù hợp với việc trồng cỏ hay thức ăn cho bò sữa, khí hậu thì rất tốt, nhiệt độ ở đây chỉ khoảng 22-32 độ, phù hợp cho chăn nuôi bò sữa. Nguồn nước là nguồn nước sông Lô – một nguồn nước dùng cho nông nghiệp, ngoài ra còn có nguồn nước suối đổ từ trên núi xuống, bảo vệ rừng tốt thì nước không bị cạn bao giờ. Đặc biệt, vị trí này lại gần biên giới với Trung Quốc, mà TH lại có chiến lược xuất khẩu sản phẩm sang thị trường Trung Quốc nên rất thuận lợi. Hà Giang có cơ chế mời gọi đầu tư rất tốt. Nhân dân cũng ủng hộ chúng tôi thực hiện dự án này. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa đã hội tụ và đó là lý do chúng tôi chọn nơi đây”.

Địa điểm thực hiện dự án này của TH đến nay đã được đánh giá là một mảnh đất còn nhiều khó khăn của đất nước, nhưng lại là nơi có thể đóng vai trò liên kết vùng cho các tỉnh lân cận, có thể gọi là một điểm trung gian giữa Tây Bắc và Đông Bắc, thuận tiện về nhiều mặt. Để chọn được vị trí này là những ngày tháng vất vả đi tìm đất, tìm những đối tác cùng chung ý chí và quyết tâm.

 “Chúng tôi đang vẽ một ‘bản đồ sữa’ ở Việt Nam. Mong muốn của chúng tôi là trên đất nước Việt Nam, bất kỳ chỗ nào có đất thì chúng tôi sẽ đưa công nghệ vào, đưa khoa học quản trị vào để tận dụng tối đa những giá trị của đất đai, tạo ra những sản phẩm  - không những là sữa – mà là những sản phẩm của nông nghiệp công nghệ cao, để phục vụ bà con mình, sau đó là xuất khẩu”, Chủ tịch Tập đoàn TH, bà Thái Hương nói.

Theo bà Thái Hương, khi làm dự án ở Hà Giang, sữa mới là bước đầu tiên, sau đó sữa kết hợp với thảo dược có thể tạo ra những sản phẩm tốt nhất ở đây. Tầm nhìn của nhà lãnh đạo TH là “sẽ làm nông nghiệp hoàn toàn tự nhiên, hữu cơ, trồng thảo dược hữu cơ dưới tán rừng, hái lượm tự nhiên để tạo ra những sản phẩm tốt cho sức khỏe con người, tạo ra những nguồn thu cho bà con và từ đó ta sẽ có một thế hệ Việt Nam cao khỏe hơn”.

Tầm nhìn đó gắn liền với quan điểm “Nhà đầu tư không tối đa hóa lợi nhuận mà hài hòa lợi ích giữa người dân với nhà đầu tư”.

“Quan điểm đó quý lắm!”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá, “Không phải ai cũng có quan điểm như thế, và tôi nghĩ phải có quan điểm như thế thì mới thành công”.

Hy vọng và kỳ vọng vào một dự án “mười năm có một” tại vùng đất địa đầu cũng nhận được sự chia sẻ và đồng hành của những người dân địa phương – những người sẽ trực tiếp hưởng lợi về lâu dài và sẽ trở thành những lao động tham gia dự án khi nó đi vào vận hành.

Định hướng vươn xa

Giữa năm 2017, Bộ Công thương vẫn mới chỉ đang thực hiện các bước xúc tiến với phía Trung Quốc để giúp các doanh nghiệp sữa Việt Nam tiếp cận thị trường sữa tiềm năng với 1,4 tỷ nhưng tại thời điểm đó, phía Trung Quốc chưa chính thức thông thương mặt hàng này với các doanh nghiệp Việt.

Bộ phận Dự án của tập đoàn TH và cán bộ nông nghiệp huyện Vị Xuyên kiểm tra hiện trạng đất trang trại.

Tới thời điểm cuối 2017, những thương hiệu sữa mạnh của Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận được thị trường rộng lớn này. Tập đoàn TH đã xúc tiến và mở những cửa hàng phân phối sản phẩm đầu tiên tại Trung Quốc. Bà Thái Hương cho biết, TH mỗi tháng nhận được đơn hàng 50-60 container sữa và các sản phẩm sữa xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc nhưng tập đoàn hiện chưa đáp ứng đủ lượng cầu đó.

“Vẽ bản đồ sữa Việt Nam”, mang ly sữa tươi sạch của Việt Nam đi khắp thế giới là một ước mơ lớn của TH. Trên bản đồ sữa Việt của TH hiện mới có Nghệ An và sắp tới là Hà Giang, nhưng TH không giấu kế hoạch lớn triển khai các dự án khác ở những địa phương có thổ nhưỡng, khí hậu và điều kiện phù hợp.

“Chúng ta đang ở đây, chỉ cách một con sông và chưa đầy 10 km là tới cửa khẩu quốc tế với Trung Quốc, và đó là định hướng mà tôi muốn vươn xa”, bà Thái Hương phát biểu tại lễ động thổ dự án nuôi bò sữa và sản xuất sữa sạch, công nghệ cao tại Hà Giang.

Với tiềm năng đất đai, con người và cam kết sự ứng dụng công nghệ cao, đi theo con đường sản xuất sạch và bền vững, tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ môi trường, ngành sản xuất sữa của Việt Nam nói chung và TH nói riêng đang dần mở được cánh cửa của thị trường 1,4 tỷ dân lớn nhất thế giới. Và có lẽ TH cũng không phải doanh nghiệp duy nhất hay đơn độc trên con đường “Bắc tiến” với đầy tâm huyết, trí tuệ và bản lĩnh này của ngành sữa, nhưng TH có sự khác biệt, và với của kinh nghiệm gần 10 năm làm sữa sạch từ Nghệ An, ít nhất trong tương lai gần, họ có thể “Bắc tiến” thuận lợi và mạnh mẽ hơn, từ Vị Xuyên!

“Chúng tôi cam kết rằng sau một năm thôi thì bò sữa sẽ sinh sôi tại đây” - bà Thái Hương – Chủ tịch Tập đoàn TH phát biểu trước lãnh đạo chính phủ, lãnh đạo Hà Giang và đông đảo bà con dân bản của Phong Quang tại lễ động thổ của dự án.

PV