Đã đủ điều kiện để tiến hành xử lý tài sản bị kê biên

Năm năm trước, ở xã Nghĩa Thuận, thị xã Thái Hòa ồn ào việc vợ chồng ông Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thanh Phượng xù tiền vay mượn. Các “khổ chủ” là các ông bà Trần Sỹ Thiệp, Bùi Thị Thanh, Nguyễn Thị Lan, Nguyễn Thị Thanh Hải và Ngô Thị Hương giăng băng rôn, biểu ngữ ở chợ đòi nợ, thậm chí cùng đường họ đã đến giữ luôn căn nhà là tài sản đang bị kê biên hiện nay. Sự việc cũng được phản ánh trên các phương tiện truyền thông, báo chí ở trung ương và địa phương.

Thửa đất tại xóm 8 xã Nghĩa Thuận đã được Quyết định kê biên, xử lý tài sản ngày 23/8/2018 để thi hành án.

Theo các phán quyết của Tòa án, ông Phượng phải trả nợ cho họ. Cũng trong thời gian đó, ông Phượng đã âm thầm đi công chứng chuyển nhượng tài sản cho ông Nguyễn Đình Tứ ở cùng con đường, cách nhà mình chỉ mấy chục mét. Trước khi bán nhà đất, trong các văn bản làm việc với chính quyền địa phương, ông Phượng đều cam kết bán tài sản trả nợ nhưng không thực hiện. Phát hiện việc tẩu tán tài sản, các nạn nhân đã làm đơn yêu cầu tạm dừng việc sang tên đổi chủ.

Các tài sản bị kê biên hiện nay vẫn còn thuộc quyền sở hữu của người phải thi hành án. Hợp đồng chuyển nhượng chưa có hiệu lực pháp lý, thủ tục sang nhượng chưa hoàn thành. Ông Phượng đã cố tình tẩu tán tài sản để trốn tránh nghĩa vụ. Về phía ông Tứ, dù biết được sự việc đó và các rủi ro nhưng vẫn mua nhà thì thật là khó hiểu (?).

Sau không biết bao nhiêu đơn từ, các “khổ chủ” đã nhận được những tín hiệu tích cực. Ngày 22/5/2018, các cơ quan cấp tỉnh của Nghệ An bao gồm Tòa án, Viện Kiểm sát, Cục Thi hành án dân sự đã họp liên ngành và thống nhất cần phải kê biên và xử lý tài sản của ông Nguyễn Thanh Phượng để thi hành án. Và ngày 26/6/2018, UBND thị xã Thái Hòa có văn bản số 583/UBND-TTP gửi Chi cục THADS Thái Hòa đã thống nhất với Cơ quan THADS về kê biên xử lý tài sản.

Quyết định sửa đổi, bổ sung QĐ về việc thi hành án ngày 25/10/2018 của Chi cục Thi hành án Thái Hòa được dư luận cho là Chi cục Thi hành án Thái Hòa nghiệp vụ có vấn đề...

Ngày 07/8/2018, Ban Chỉ đạo thi hành án dân sự tỉnh Nghệ An lại ra Thông báo kết luận của Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Nghệ An - Trưởng Ban chỉ đạo thi hành án dân sự tỉnh giao cho Ban chỉ đạo THADS Thái Hòa chỉ đạo tổ chức kê biên xử lý tài sản người phải thi hành án.

Theo văn bản hướng dẫn nghiệp vụ số 1103/TCTHADS-NV1 ngày 30/3/2017 của Tổng cục THADS, tại mục 4.2 có nói rõ: “Nếu người nhận chuyển đổi, tặng cho, bán chuyển nhượng chưa hoàn thành việc đăng ký chuyển quyền sở hữu, sử dụng thì chấp hành viên tiến hành kê biên, xử lý tài sản theo quy định”. Như vậy, trong trường hợp này, sau khi tiến hành kê biên, Chấp hành viên được quyền tiến hành xử lý tài sản mà không cần phải tiến hành các công việc khác.

Thi hành án có đẩy trách nhiệm cho đương sự?

Ngày 23/8/2018, Cơ quan THADS Thái Hòa đã có quyết định 259/QĐCCTHADS “Về việc kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất”. Trong hơn 60 ngày sau khi có quyết định, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là ông Tứ không có bất kỳ một động thái nào để thực hiện quyền khởi kiện của mình. Như vậy, căn cứ theo Điều 75 (chỉ cho phép 30 ngày) - Luật THADS, cơ quan THADS phải tiếp tục thực hiện việc xử lý tài sản mà không được tạm hoãn theo quy định tại điểm d, khoản 1, Điều 48, Luật THADS.

So với biểu mẫu số C32 ban hành kèm theo Thông tư số 01/2016/TT-BTP của Bộ Tư pháp thì phần trích yếu của Quyết định cũng như trong Điều 1 của Quyết định thiếu 02 chữ “Cưỡng chế”.

Ngày 25/10/2018, Chi cục THADS Thái Hòa đã ra Quyết định số 01/QĐ-CCTHADS sửa đổi bổ sung Quyết định số 259 chỉ để thêm vào 02 chữ Cưỡng chế. Việc thiếu chữ cưỡng chế không làm mất hiệu lực của quyết định đó. Theo quy định tại Khoản 3, Điều 71, Luật THADS, Kê biên đã được xác định là một biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, là một hành vi của Cơ quan THADS.

Do đó việc có hay không có chữ cưỡng chế thì không có nghĩa Văn bản đó không phải là một Quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự và bản thân một trong những căn cứ để ra Quyết định 259 lại chính là Khoản 3, Điều 71, Luật THADS. Vì vậy, Quyết định sửa đổi bổ sung đó không làm phát sinh, thay đổi hay chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các đương sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, không làm thay đổi tài sản đã kê biên.

Văn bản bất thường trong công chứng mua bán thửa đất tại xóm 8 xã Nghĩa Thuận.

Như vậy, sau khi có Quyết định số 259, ông Tứ là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan nhưng không thực hiện quyền của mình và do đó Cơ quan THADS cần phải tiếp tục thực hiện các thủ tục tiếp theo trong quá trình thi hành án.

Ngoài ra, quyết định sửa đổi bổ sung số 01/QĐ-CCTHADS dù tuân thủ biểu mẫu C10a theo Thông tư 01/2016/TT-BTP nhưng vẫn có sai sót, vi phạm Khoản 4 Điều 37 Luật THADS“4. Quyết định thu hồi, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ quyết định về thi hành án phải ghi rõ căn cứ, nội dung và hậu quả pháp lý của việc thu hồi, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ” vì trong không hề đề cập gì đến vấn đề này. Việc ban hành văn bản sửa đổi bổ sung đó chỉ có giá trị làm cho văn bản của cơ quan THADS chuẩn chỉ hơn về mặt hình thức mà thôi chứ không làm thay đổi bản chất sự việc.

Cho đến thời điểm này tức là gần 04 tháng sau khi ra Quyết định 01 và gần 06 tháng sau khi ban hành Quyết định 259 (Luật chỉ cho phép 30 ngày), Tòa án Thị xã Thái Hòa vẫn chưa hề thụ lý vụ án nào liên quan đến tài sản phải kê biên.

Lẽ ra, với khoảng thời gian dài như vậy, nếu cho rằng vụ việc này cần được giải quyết theo phán quyết của Tòa án thì khi các đương sự hay người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan không thực hiện quyền khởi kiện thì chính bản thân Cơ quan THADS phải có nghĩa vụ thực hiện việc yêu cầu theo như quy định tại điều 75 Luật THADS chứ không phải đẩy trách nhiệm đó cho những người được thi hành án bằng Thông báo số 22/TB-CCTHADS ngày 28/01/2019 (Thông báo này ra sau các quyết định 259 và 01 lần lượt là 05 và 03 tháng). Bản thân Thông báo này cũng có nhiều vấn đề nhưng trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi không đề cập.

Tuy nhiên, như phân tích ở trên cũng như các số báo trước đây, căn cứ vào cơ sở pháp lý, chỉ đạo của các cơ quan cấp tỉnh ở địa phương cũng như hướng dẫn nghiệp vụ của Tổng cục THADS, trong trường hợp này, Cơ quan THADS hoàn toàn chủ động được việc xử lý tài sản mà không được phép đưa đẩy hay trốn tránh trách nhiệm như vậy. Dư luận đang đặt ra câu hỏi liệu có lý do nào đằng sau những việc làm khó hiểu của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An?

Cũng xin nói thêm về một tình tiết của sự việc, khi các “khổ chủ” đã từng đến chiếm giữ căn nhà, chính quyền địa phương đã đuổi họ ra và niêm phong lại nhưng không hiểu rằng sau đó bằng cách nào mà ông Tứ lại được giao quản lý sử dụng căn nhà đó (?).

Thái Quảng