Thông tin tới Tòa soạn, một số người dân thôn Dương Hồi (xã Yên Thắng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định) cho biết: Di tích lịch sử văn hóa đền Vua Đinh xã Yên Thắng được công nhận và cấp bằng di tích cấp tỉnh năm 1996. Sau khi được công nhận, việc quản lý và bảo vệ được Ban Quản lý (BQL) di tích do nhân dân 2 thôn Tam Quang và Dương Hồi bầu ra đảm nhiệm.

Di tích đền vua Đinh tại thôn Dương Hồi.

Ngày 2/7/2017 và 4/7/2017, thôn Dương Hội đã có tờ trình gửi UBND xã Yên Thắng đề nghị cho phép xây dựng cổng làng văn hóa trên con đường phía Nam của di tích. Ngày 7/8/2017, một số người dân và thợ xây đã tiến hành xây dựng. Tuy nhiên, đến ngày 9/8/2017, UBND xã Yên Thắng đã ban hành thông báo số 37 chỉ đạo tạm dừng để tiến hành kiểm tra xác minh và báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét quyết định.

Ngày 15/8/2017, UBND xã Yên Thắng ban hành thông báo số 38 về kết quả kiểm tra xác minh đơn kiến nghị của công dân thôn Tam Quang có nội dung: Vị trí xây dựng cổng làng thôn Dương Hồi nằm trên thửa đất số 253 thuộc khu vực bảo vệ 2 của khu di tích, yêu cầu thôn Dương Hồi thực hiện việc giải tỏa.

Sau đó, UBND huyện Ý Yên chỉ đạo dừng việc xây dựng. Ngày 18/8/2017, cổng làng thôn Dương Hồi đã dừng việc thi công, tháo dỡ phần cốt pha. Hiện trạng công trình xây dựng đã hoàn thành việc xây 4 trụ cổng làng cao 4m.

Cổng làng thôn Dương Hồi hiện nay. 

Ngày 14/9/2017, UBND huyện Ý Yên ban hành Quyết định 6005 thành lập tổ công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện việc giải quyết đơn đề nghị của người dân 2 thôn.

Ngày 7/11/2017, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Nam Định phối hợp với Sở TN&MT, UBND huyện Ý Yên và UBND xã Yên Thắng tổ chức đo lại mốc giới.

Ngày 13/8/2018, sau hơn 01 năm kể từ ngày diễn ra hoạt động xây dựng cổng làng, UBND xã Yên Thắng mới tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính (BBVPHC) trong lĩnh vực xây dựng đối với Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi. Ngày 19/4/2018, UBND huyện Ý Yên ban hành quyết định số 1890 về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với Cộng đồng dân cư Dương Hồi.

Quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND huyện Ý Yên.

Ngày 22/5/2019, ông Phạm Văn Tập, đại diện cho Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi đã nộp đơn khởi kiện vụ án hành chính đề nghị tòa tuyên hủy Quyết định 1890 của Chủ tịch UBND huyện Ý Yên tại TAND tỉnh Nam Định và được thụ lý theo Thông báo về việc thụ lý vụ án số 24/2019/TLST-HC ngày 23/05/2019.

Họ cho rằng, việc ông Chủ tịch UBND huyện Ý Yên ban hành Quyết định 1890 xử phạt vi phạm hành chính đối với Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi trong trường hợp này không đảm bảo khách quan, thiếu cơ sở pháp lý, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền và lợi ích hợp pháp của Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi.

Dựa trên cơ sở các nguyên tắc của tố tụng hành chính và các quy định của pháp luật hành chính, các nguyên tắc quản lý hành chính Nhà nước, các tiêu chí để đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính, người dân thôn Dương Hồi cho rằng có nhiều yếu tố chưa đảm bảo tính hợp pháp của Quyết định 1890, cụ thể:

Về thời gian và thẩm quyền lập Biên bản vi phạm hành chính (BBVPHC)

- Về thời gian lập BBVPHC: Khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 quy định về nguyên tắc xử lý VPHC và Khoản 1 điều 58 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 quy định về việc lập BBVPHC nêu rõ: Khi phát hiện hành vi vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền mình quản lý thì người có thẩm quyền phải tiến hành lập biên bản kịp thời.

Việc xây dựng công trình cổng làng tại thôn Dương Hồi do một số cá nhân đứng ra thực hiện, tại thời điểm xây dựng (khoảng tháng 07/2017) có đại diện của UBND xã Yên Thắng đến làm việc nhưng không lập BBVPHC chính ngay tại thời điểm đó. Sau 08 tháng kể từ ngày xây dựng cổng làng tại thôn Dương Hồi, ngày 13/03/2018 UBND xã Yên Thắng mới lập BBVPHC số 01/BB-KNBB trong lĩnh vực xây dựng đối với Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi. Việc này đã vi phạm nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính và quy định về việc lập BBVPHC đã phân tích nêu trên.

- Về thẩm quyền lập BBVPHC: Điều 69 Nghị định 139/2017/NĐ-CP ngày 27/11/2017 quy định thẩm quyền lập BBVPHC phải là: Thanh tra viên xây dựng; Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành; Chánh thanh tra Sở Xây dựng; Chánh thanh tra Bộ Xây dựng; Chủ tịch UBND cấp xã; Chủ tịch UBND cấp huyện; Chủ tịch UBND cấp tỉnh; Công chức, viên chức được giao nhiệm vụ kiểm tra trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư xây dựng (VD: cán bộ địa chính phụ trách địa chính – xây dựng thuộc UBND). Vì vậy, BBVPHC số 01/BB-KNBB do bà Ngô Thị Hoa (cán bộ hợp đồng Văn hóa thông tin xã Yên Thắng) lập ngày 13/03/2018 là sai thẩm quyền theo quy định pháp luật nêu trên.

Về đối tượng bị xử phạt VPHC tại Quyết định 1890

Theo quy định tại Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, việc xử lý vi phạm hành chính chỉ được tiến hành đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi không phải là cá nhân, cũng không phải là một tổ chức; việc xây dựng công trình cổng làng tại thôn Dương Hồi do một số cá nhân đứng ra thực hiện nên theo quy định điểm d Khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012, nếu xác định đúng thực tế có vi phạm hành chính xảy ra thì UBND huyện Ý Yên phải ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với từng cá nhân thực hiện việc xây dựng nêu trên mới đúng quy định pháp luật.

Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi chỉ có thể trở thành chủ thể vi phạm hành chính trong Quyết định 1890 khi có có văn bản xác nhận vi phạm hành chính có đầy đủ chữ ký của từng người dân trong Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi.

Theo quy định tại khoản 8 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV của Bộ Nội vụ ban hành ngày 03/12/2018 hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Trưởng thôn thì Trưởng thôn không có nghĩa vụ, quyền hạn đại diện cho Cộng đồng dân cư trong thôn để chịu trách nhiệm về các vi phạm hành chính bị xử lý. Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi không hề có văn bản cử Trưởng thôn (ông Phạm Văn Tập) là người đại diện trong việc xử lý, thực hiện các nghĩa vụ trong việc xử lý vi phạm hành chính với cơ quan có thẩm quyền, bản thân ông Phạm Văn Tập cũng không đồng ý việc làm đại diện cho Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi trong sự việc này.

Về căn cứ để lập biên bản xử phạt hành chính

UBND xã Yên Thắng và UBND huyện Ý Yên đã căn cứ vào chủ thể ban hành văn bản không được công nhận đúng theo quy định pháp luật để xác định hành vi vi phạm của Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi.

Thời điểm năm 1996, việc công nhận và cấp bằng di tích lịch sử - văn hóa phải tuân thủ các quy định pháp luật tại Pháp lệnh số 14-LCT/HĐNN7 do Hội đồng nhà nước ban hành ngày 04/04/1984 quy định về việc bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam, thắng cảnh, Nghị định số 288/HĐBT do Hội đồng bộ trưởng ban hành ngày 31/12/1985 quy định về việc thi hành Pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam, thắng cảnh. Theo đó, thẩm quyền công nhận và cấp bằng di tích lịch sử - văn hóa được quy định ở Điều 8 Pháp lệnh số 14-LCT/HĐNN7. Điều 6 Nghị định số 288/HĐBT. Điều 12 Nghị định số 288/HĐBT quy định về việc lập bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích.

Căn cứ vào các quy định nêu trên thì di tích lịch sử - văn hóa đền Vua Đinh, xã Yên Thắng, huyện Ý Yên chưa được Bộ trưởng Bộ Văn hóa ra quyết định công nhận; việc lập bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích cũng chưa được thực hiện đúng quy trình quy định tại Điều 12 Nghị định số 288/HĐBT và cũng chưa được Bộ Văn hóa quyết định công nhận. Vì vậy, Quyết định số 04/QĐUB ngày 02/01/1996 của UBND tỉnh Nam Hà về việc công nhận di tích cấp tỉnh đối với di tích lịch sử văn hóa đền Vua Đinh đã được ban hành trái thẩm quyền, vi phạm các quy định pháp luật nêu trên nên không có hiệu lực pháp luật.

UBND xã Yên Thắng và UBND huyện Ý Yên căn cứ vào quyết định số 04/QĐ-UB ngày 02/01/1996 của UBND tỉnh Nam Hà (sai thẩm quyền) để tiến hành cắm mốc khoanh vùng khu vực bảo vệ 2 của di tích sai thẩm quyền, trình tự sau đó sử dụng làm căn cứ ban hành Quyết định 1890 là trái quy định pháp luật. Quyết định này cần phải được huỷ bỏ bởi cơ quan đã ban hành (Điều 57 Luật tố tụng hành chính 2015) hoặc bởi bản án có hiệu lực pháp luật của Toà án.

Ngày 09/05/2019, người dân thôn Dương Hồi đã nộp Đơn khiếu nại kiến nghị UBND tỉnh Nam Định xem xét hủy bỏ Quyết định số 04/QĐUB ngày 02/01/1996 của UBND tỉnh Nam Hà theo quy định của Luật khiếu nại năm 2011. Ngày 28/06/2019, UBND tỉnh Nam Định ban hành văn bản số 446/UBND-VP8 trả lời kiến nghị của Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi với nội dung cho rằng việc kiến nghị thu hồi, hủy bỏ Quyết định số 04/QĐUB không còn hiệu lực xem xét và không đề cập tới việc chỉ đạo xây dựng hồ sơ trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận, cấp bằng và xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa đền Vua Đinh, xã Yên Thắng theo các quy định pháp luật nêu trên.

Người dân thôn Dương Hồi cho rằng, các nhận định này không có cơ sở pháp lý, trái với các quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 quy định về nguyên tắc xây dựng, ban hành và các hành vi bị nghiêm cấm trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính. Hiện nay không có quy định pháp luật nào quy định một quyết định hành chính (QĐHC) của UBND cấp tỉnh được ban hành trái thẩm quyền hơn 20 năm thì không còn hiệu lực xem xét.

Việc tiếp tục để 01 QĐHC (Quyết định 04/QĐUB) tồn tại, được coi là có hiệu lực và được dùng làm căn cứ để ban hành nhiều văn bản có chứa quy phạm pháp luật, văn bản – quyết định hành chính khác có liên quan sẽ dẫn tới làm phát sinh nhiều hệ lụy, bất cập liên quan gây ảnh hưởng tới quyền lợi của người dân.

Mặt khác, ngày 09/8/2019, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật – Bộ Tư pháp đã trả lời đơn kiến nghị của Cộng đồng đân cư thôn Dương Hồi thông qua văn bản số 449/KTrVB-NC, trong đó có nội dung khẳng định việc ban hành Quyết định số 04/QĐUB ngày 02/01/1996 của UBND tỉnh Nam Hà phải tuân thủ quy định về thẩm quyền xếp hạng di tích tại Điều 8 Pháp lệnh về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh năm 1984.

Liên quan đến sự việc trên, về vấn đề lưu trữ hồ sơ di tích và tuyên truyền về di tích cho người dân, tại Biên bản làm việc ngày 20/09/2018 giữa UBND huyện Ý Yên với Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi, bà Vũ Thị Hiên (Chủ tịch UBND xã Yên Thắng) xác nhận: Tại thời điểm cổng làng thôn Dương Hồi được khởi công xây dựng, hồ sơ di tích đền Vua Đinh ở xã Yên Thắng không được bàn giao cho UBND xã quản lý.

Như vậy, căn cứ xử phạt VPHC về việc Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi đã biết thông tin về việc công nhận di tích, về việc xác định ranh giới vùng bảo vệ của di tích mà vẫn tiến hành hoạt động xây dựng cổng làng dựng vi phạm vào vùng bảo vệ di tích là không đúng, bởi trên thực tế vùng bảo vệ di tích chưa được được công bố.

Trong buổi xét xử diễn ra ngày 06/9/2019, TAND tỉnh Nam Định đã ban hành Bản án hành chính sơ thẩm số 05/2019/HC-ST tuyên bác đơn khởi kiện của người dân thôn Dương Hồi với Quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND huyện Ý Yên.

Bản án sơ thẩm số 05/2019/HC-ST tuyên bác đơn khởi kiện của người dân thôn Dương Hồi.

Tuy nhiên, theo phản ánh của của người dân thôn Dương Hồi thì nội dung bản án thể hiện TAND tỉnh Nam Định chưa xem xét, đánh giá một cách khách quan, toàn diện các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án; chưa xem xét đánh giá một cách chính xác các luận cứ trình bày về yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện dựa trên cơ sở các quy định chi tiết của Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Ngày 16/09/2019, đại diện cho Cộng đồng dân cư thôn Dương Hồi, ông Phạm Văn Tập đã nộp Đơn kháng cáo toàn bộ Bản án hành chính sơ thẩm số 05/2019/HC-ST của TAND tỉnh Nam Định, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét hủy toàn bộ nội dung Bản án hành chính sơ thẩm số 05/2019/HC-ST và chấp thuận các yêu cầu trong đơn khởi kiện của ông Phạm Văn Tập liên quan đến quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 1890/QĐ – XPVPHC ngày 19/04/2018 và ông Chủ tịch UBND huyện Ý Yên.

Để rộng đường dư luận, chúng tôi sẽ đăng tải kết quả thụ lý, giải quyết của TAND tỉnh Nam Định, thể hiện ở Bản án hành chính sơ thẩm số 05/2019/HC-ST, trong bài viết tới đây.

Nhóm PV