ACV lãi đậm nhờ... tăng phí dịch vụ; hãng hàng không "è cổ" gánh thuế phí giữa mùa dịch Covid-19

Trong quý IV/ 2019, ACV ghi nhận doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ 4.793 tỷ đồng, tăng 15% so với quý IV/2018. Theo ACV, doanh thu thuần tăng chủ yếu do sản lượng vận chuyển qua các cảng hàng không tăng lên.

Từ vụ đòi nợ Bamboo giữa mùa dịch, ACV lộ thêm nhiều góc khuất

Cùng với đó, doanh thu hoạt động tài chính của doanh nghiệp cũng tăng mạnh lên 921 tỷ đồng, gấp gần 3 lần so với cùng kỳ năm trước. ACV cho biết doanh thu tài chính tăng nhờ khoản lãi tiền gửi ngân hàng tăng và phần lãi từ chênh lệch tỷ giá do đánh giá gốc ngoại tệ cuối kỳ.

Sau khi trừ đi các loại chi phí và thuế, ACV thông báo lợi nhuận ròng trong quý IV/2019 là 2.435 tỷ đồng. So với mức lãi 1.232 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước, lợi nhuận sau thuế của ACV trong kỳ kế toán vừ qua tăng trưởng đến 97,6%. Tính cả năm 2019, ACV đạt doanh thu thuần 18.293 tỷ đồng, tăng 13% so với năm 2018, lãi sau thuế 8.343 tỷ đồng, tăng 35%. Đây là mức doanh thu và lợi nhuận cao kỷ lục của ACV từ khi hoạt động.

Đến cuối năm 2019, tổng tài sản của ACV là 59.311 tỷ đồng. Trong đó, riêng khoản đầu tư tài chính ngắn hạn mà cụ thể là các khoản tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn không quá 12 tháng lên tới 31.000 tỷ đồng, tăng hơn 7.000 tỷ so với cuối năm 2018. Những khoản đầu tư này mang về cho công ty gần 1.800 tỷ đồng tiền lãi, tương ứng bình quân mỗi ngày khoảng 5 tỷ đồng. Đây cũng là nguồn thu lớn nhất ngoài hoạt động kinh doanh chính.

Nhờ đâu mà ACV vẫn lãi lớn?

Cụ thể, năm 2019 mức phí dịch vụ sân bay tăng, doanh thu từ phí dịch vụ hành khách nội địa, phí an ninh sân bay và các dịch vụ hàng không khác đều tăng mạnh trong kỳ. Trong đó doanh thu từ dịch vụ hàng không đạt 3.537 tỷ đồng, tăng 13%; doanh thu từ các mảng dịch vụ phi hàng không đạt 910 tỷ đồng, tăng 14%.

Đây là một trong những lý do giúp ACV tự tin với mục tiêu tăng trưởng doanh thu đạt 19.000 tỷ đồng và lãi ròng đạt 7.100 tỷ đồng trong năm 2019.

Đó cũng là lý do tại sao ông Lại Xuân Thanh, Chủ tịch HĐQT ACV tự tin cho rằng “Chúng tôi đang có khối tiền mặt gửi ngân hàng khoảng 25.000 tỷ đồng. Từ nay đến 2025, chúng tôi sẽ tích lũy được 87.500 tỷ đồng, dự kiến năm 2030, chúng tôi tích lũy 130.000 tỷ đồng nữa”.

Theo Thông tư 53/2019 của Bộ Giao thông vận tải quy định mức giá, khung giá một số dịch vụ chuyên ngành hàng không tại cảng hàng không, sân bay Việt Nam, các hãng hàng không phải chịu tới 16 loại phí do Nhà nước quy định. Trong đó có 5 loại dịch vụ do Nhà nước quy định mức giá, 8 loại dịch vụ do Nhà nước quy định khung giá và 3 loại dịch vụ phi hàng không do Nhà nước quy định khung giá.

Chuyên gia hàng không, TS Lương Hoài Nam cho biết trên báo chí, rằng tổng nộp 16 loại phí nói trên của các hãng hàng không lên tới hàng chục ngàn tỷ đồng mỗi năm. Các loại phí này, hãng hàng không nộp cho 3 đơn vị đại diện cho cơ quan quản lý nhà nước là Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam và các cảng vụ hàng không.

Ngoài các khoản phí trên, các hãng bay phải nộp những khoản phí dịch vụ hàng không khác cho các cảng hàng không, như phí thuê quầy bán vé giờ chót, phí thuê quầy hành lý thất lạc, phí thuê phòng phòng nghỉ, trực ca cho nhân viên... Tính chung một chiếc máy bay đang phải gánh hơn 20 loại phí cả trực tiếp và gián tiếp.

Lợi nhuận trước thuế 2019 của "ông chủ" hệ thống sân bay Việt Nam ACV tăng 35% lên hơn 10.316 tỷ đồng.

Cùng với đó, mỗi chiếc máy bay cũng đang phải gánh nhiều loại thuế như thuế nhập khẩu nhiên liệu bay, bảo vệ môi trường, VAT, thu nhập doanh nghiệp... Đáng nói, trong khi hàng không phải liên tục cắt, huỷ chuyến, máy bay nằm “đắp chiếu” thì các hãng vẫn phải trả hàng loạt khoản phí: đỗ máy bay, thuê quầy làm thủ tục…

Trước đó, vào tháng 01/2018, Thanh tra Chính phủ đã công bố kết luận thanh tra số 2569/KL-TTCP ngày 12/10/2017 về việc chấp hành chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản, cổ phần hóa, thoái vốn và tái cơ cấu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV).

Tại Kết luận này, Thanh tra Chính phủ khẳng định, ACV thu không đúng quy định đối với một số giá dịch vụ phi hàng không. Cụ thể, 21 chi nhánh cảng hàng không đang thu giá dịch vụ sử dụng sân đường dẫn vào nhà ga hàng không đối với ôtô đưa đón trả khách là không đúng quy định của pháp luật về đất đai. 

Chỉ tính riêng trong giai đoạn từ 1/1/2012 đến 31/12/2015, tổng doanh thu từ việc thu phí ra vào 19/21 cảng hàng không là 551 tỉ đồng. Việc thu này tuy mang lại lợi ích cho ACV, vi phạm các quy định pháp luật về đất đai do không phải nộp tiền sử dụng đất, gây thiệt hại cho hành khách.

Dưới góc nhìn chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống - nguyên Chủ nhiệm bộ môn Kỹ thuật hàng không cho rằng, cơ quan chức năng đã chỉ ra việc thu phí vào sân bay là sai pháp luật về đất đai, do vậy ACV cần chấm dứt ngay hoạt động này. Số tiền mà ACV đã thu của người dân cần nộp vào ngân sách Nhà nước.

"Người đi máy bay đã trả phí sân bay nên không thể bị gánh thêm một loại phí đường khi vào sân bay. Đường dẫn là hạ tầng giao thông, không phải dịch vụ phi hàng không", ông Tống nói và bình luận thêm, việc ngừng thu phí sẽ giúp giảm ùn tắc giao thông ở khu vực sân bay khi đông khách.

Nghịch lý khai thác sân bay: Nhà nước bỏ tiền sửa đường băng, ACV khai thác thu bộn tiền

Trong khi doanh nghiệp khai thác cảng thu bộn tiền thì có một nghịch lý trong quản lý sân bay tại Việt Nam, đó là khu bay, đường băng, sân đỗ do nhà nước quản lý. Vì thế, nếu các vị trí này hỏng hóc thì nhà nước phải tự bỏ tiền ngân sách để sửa chữa.

Mới nhất gần đây là việc Bộ GTVT và ACV cùng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ việc đường băng sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất đã xuống cấp nghiêm trọng, có thể ảnh hưởng tới an toàn bay nên cần phải sửa chữa khẩn cấp. Số kinh phí dự kiến khoảng trên 4.500 tỷ đồng. Hay như trước đó, các đường băng tại sân bay Cam Ranh và Cát Bi, Hải Phòng cũng kiến nghị nhà nước bỏ tiền sửa cho doanh nghiệp.

Ông Vũ Thế Phiệt - Tổng giám đốc ACV và ông Koo Bon Hwan - Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc IIAC ký kết thỏa thuận hợp tác. Ảnh: ACV

Trao đổi về vấn đề này trên báo chí, TS Nguyễn Bách Phúc cho rằng, ACV là một công ty cổ phần, là một doanh nghiệp, phải tự kinh doanh, lấy doanh thu để chi trả chi phí vận hành, trong đó có chi phí duy tu, sửa chữa... Vậy tại sao khi đường băng hỏng, Cục Hàng không Việt Nam và cả Bộ GTVT lại quay sang xin tiền ngân sách để sửa chữa?

“Lấy tiền ngân sách sửa chữa đường băng cho doanh nghiệp kinh doanh khai thác sân bay là sai luật. Bộ GTVT can thiệp vào việc này cũng là không phù hợp", TS Nguyễn Bách Phúc nhận định. Cũng theo ông Phúc, doanh thu từ các Cảng hàng không hàng năm rất lớn, bao gồm: tiền cất hạ cánh của từng máy bay của các hãng hàng không; tiền lưu bãi; tiền các dịch vụ hàng không như điều khiển không lưu, kiểm tra kỹ thuật máy bay, tiền cung cấp nhiên liệu, thức ăn cho máy bay, và tiền dịch vụ cho hành khách trong sân bay...

“Mức lãi từ kinh doanh khai thác sân bay cũng rất cao, xấp xỉ 50% so với doanh thu. Vì thế, theo quan điểm cá nhân tôi, lấy tiền ngân sách để sửa chữa đường băng cho doanh nghiệp kinh doanh, khai thác là rất phi lý”, ông Phúc nói trên một tờ báo.

Bộ Tư pháp phản đối đề án giao ACV "độc quyền" khai thác sân bay

Bộ Giao thông Vận tải (Bộ GTVT) đang lấy ý kiến đề xuất về “Định hướng xã hội hóa đầu tư xây dựng cảng hàng không” để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Theo đề án, ACV với vai trò công ty cổ phần, nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối (95,4% vốn điều lệ), có vai trò chủ đạo trong đầu tư khai thác cảng hàng không.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ Tư pháp có văn bản gửi tới Bộ GTVT trả lời về nội dung “Định hướng xã hội hóa đầu tư xây dựng cảng hàng không” để Bộ GTVT báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.

Bộ Tư pháp phân tích, trong báo cáo định hướng xã hội hoá đầu tư xây dựng cảng hàng không, Bộ GTVT đã trình bày kinh nghiệm quốc tế liên quan đến vấn đề này và đề xuất định hướng xã hội hoá đầu tư xây dựng cảng hàng không. Tuy nhiên, chỉ thực hiện kêu gọi xã hội hoá đầu tư cảng đối với 3 cảng hàng không là Sa Pa, Lai Châu, Quảng Trị.

Văn bản của Bộ Tư pháp nêu rõ Nghị quyết số 13-NQQ/TW đã chủ trương huy động mạnh mẽ mọi nguồn lực của xã hội vào phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, “Tiếp tục dành vốn nhà nước tập trung đầu tư vào các công trình thiết yếu, quan trọng, khó huy động nguồn lực xã hội”.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 12-NQ/TW của hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khoá XII về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước cùng chủ trương doanh nghiệp nhà nước tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, những địa bàn quan trọng và quốc phòng, an ninh, những lĩnh vực mà doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư.

Vì vậy, đối với các cảng hàng không không phải là cảng quan trọng, thiết yếu mà Nhà nước cần đầu tư, sở hữu và ACV quản lý không hiệu quả, trong khi các nhà đầu tư tư nhân quan tâm thì nên mở rộng thực hiện xã hội hoá toàn bộ cảng hàng không này, bảo đảm phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 13-NQ/TW và Nghị quyết số 12-NQ/TW.

Bamboo Airways kêu trời vì phí dịch vụ quá cao từ ACV

Trong thông tin chính thức mới nhất của Bamboo Airways về việc thảo luận phương án điều chỉnh cùng ACV khi nhận "trát" đòi nợ hơn 200 tỷ đồng từ "ông chủ" hệ thống sân bay tại Việt Nam hãng này cho biết đang tích cực điều chỉnh phương án kinh doanh để thích ứng với điều kiện mới, đồng thời thảo luận cùng ACV để tiến tới sự đồng thuận, hỗ trợ trong giai đoạn khó khăn hiện tại. Bamboo Airways cho biết chi phí một số hạng mục dịch vụ ACV cung cấp cho Bamboo Airways đang ở mức cao hơn so với mặt bằng chung, cá biệt một số khoản cao hơn gấp rưỡi đến gấp đôi.

"Ví dụ, chi phí sử dụng hạ tầng, trang thiết bị tại các cảng hàng không hầu hết đều đang chịu ở mức tối đa trong khung giá quy định của Bộ GTVT, mặc dù điều kiện về chất lượng hạ tầng, trang thiết bị, năng lực của các cảng hàng không là khác nhau; Giá dịch vụ mặt đất cơ bản và dịch vụ phát sinh cho chuyến bay Bamboo Airways hiện phải chi trả cao hơn đáng kể so với các hãng hàng không khác…" - Một phần thông tin mới nhất từ Bamboo Airways.

Theo Thời Đại