Hai Dự án Trang bị hệ thống truy nhập vô tuyến 3G các tỉnh miền trung Vinaphone giai đoạn 2014-2015 và Dự án phát triển mạng vô tuyến 07 tỉnh miền trung giai đoạn 2016-2017 là 2 dự án nằm trong số hàng loạt các dự án “khủng” đầu tư phát triển hệ thống vô tuyến phạm vi toàn quốc do Tập đoàn Bưu chính Viễn thông (VNPT) quyết định đầu tư trong gia đoạn từ 2014-2017. Chỉ riêng với gói thầu chính của 2 dự án này là thiết kế kỹ thuật và cung cấp thiết bị vô tuyến được Hội đồng thành viên VNPT phê duyệt hàng trăm tỷ đồng. 

Thế nhưng, việc tổ chức đấu thầu hàng loạt các gói thầu thuộc 2 dự án này có nhiều những dấu hiệu đi ngược với quy định của pháp luật đấu thầu nói riêng, và các quy định pháp luật nói chung.

Ảnh minh họa.

Phê duyệt kết quả đấu thầu trái quy định? 

Điển hình như Gói thầu “Thiết kế kỹ thuật và cung cấp thiết bị hệ thống vô tuyến” thuộc Dự án “Phát triển mạng vô tuyến 07 tỉnh miền trung mạng Vinaphone giai đoạn 2016 – 2017”, Chủ đầu tư là Tổng Công ty Hạ tầng mạng (VNPT Net) tổ chức lựa chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu hạn chế. Giá gói thầu: 103.365.000.000 VNĐ. Hợp đồng đơn giá cố định. 

Có 4 nhà thầu được VNPT Net xác định là có năng lực, kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu và có nhu cầu tham dự thầu được lựa chọn đưa vào danh sách ngắn gồm: Nokia Solutions and Networks Oy; Samsung electronics Co.,LTD; ZTE Corporation; Ericson AB. 

Kết quả lựa chọn nhà thầu trúng do VNPT phê duyệt tại Văn bản 100/QĐ – VNPT – HĐTV – KHĐT – CNM ngày 21/4/2017, nhà thầu trúng là nhà thầu liên danh ZTE Corporation và Công ty Cổ phần dịch vụ kỹ thuật viễn thông (TST) với giá trúng thầu 24.182.160.084 VND và 2.578.010,52 USD. 

Nếu căn cứ vào quy định của Luật Đấu thầu, nhà thầu  liên danh ZTE Corporation và Công ty Cổ phần dịch vụ kỹ thuật viễn thông (TST)  không đảm bảo tư cách hợp lệ nên không đủ điều kiện để được phê duyệt trúng thầu tại gói thầu này. 

Cụ thể, Điểm g khoản 1 Điều 5 Luật đấu thầu quy định về bảo đảm tư cách hợp lệ nhà thầu, nhà thầu (bao gồm nhà thầu độc lập hoặc thành viên trong liên danh) phải có tên trong danh sách ngắn đối với trường hợp đã lựa chọn được danh sách ngắn đối với các gói thầu được tổ chức đấu thầu hạn chế. Đồng thời, các nhà thầu có tên trong danh sách ngắn không được liên danh với nhau để tham dự thầu (quy định tại điều 22 Nghị định 63/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu). 

Thế nhưng, tại danh sách ngắn các nhà thầu tham gia đấu thầu hạn chế, VNPT Net chỉ phê duyệt duy nhất  ZTE Corporation, trong khi thành viên còn lại trong liên danh là Công ty Cổ phần dịch vụ kỹ thuật viễn thông (TST) chưa được VNPT Net phê duyệt.  

Như vậy, nếu căn cứ vào quy định của Luật Đấu thầu, nhà thầu TST không đáp ứng điều kiện để trúng thầu gói thầu trăm tỷ này vì không bảo đảm tư cách hợp lệ theo quy định của pháp luật đấu thầu do không có tên trong danh sách ngắn được phê duyệt. 

Lý do gì để VNPT Net được phép phê duyệt trúng thầu cho TST trúng thầu gói thầu trên mà không tuân thủ quy định của pháp luật? 

Ngoài ra nhà thầu ZTE là nhà thầu nước ngoài nên khi tham gia đấu thầu tại Việt Nam bắt buộc phải liên danh với nhà thầu trong nước trừ trường hợp nhà thầu trong nước không đủ năng lực tham gia vào bất kỳ phần công việc nào của gói thầu. Quy định này được cụ thể hoá tại điểm h Điều 5 Luật Đấu thầu về tư cách hợp lệ nhà thầu dành cho nhà thầu nước ngoài khi tham gia đấu thầu tại Việt Nam. 

Quy định pháp lý rất rõ nhưng điều khó hiểu ở chỗ VNPT Net không yêu cầu nhà thầu ZTE phải liên danh với nhà thầu trong nước khi tham dự đấu thầu trong khi đây là một trong nhưng điều kiện bắt buộc đối với bất kỳ nhà thầu nước ngoài muốn tham dự đấu thầu đấu thầu quốc tế tại Việt Nam. 

Chỉ đến khi phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu này, VNPT lại đồng ý để ZTE liên danh với một nhà thầu trong nước để “hợp thức hoá” có phải là cách để VNPT “hợp thức hoá” việc trúng thầu của nhà thầu ZTE? 

Điều bất ngờ, ngoài nhà thầu ZTE, VNPT Net phê duyệt hàng loạt các nhà thầu nước ngoài như Erricson AB (Thụy Điển), Samsung Electronics Co.,LTD (Hàn Quốc), Nokia Solutions and Networks Oy tại danh sách ngắn mặc dù tất cả những nhà thầu nước ngoài này đều không liên danh với bất kỳ nhà thầu trong nước khi tham dự gói thầu trên. 

Trong khi đó, tại Điểm 2 Điều 28 Nghị định 63/NĐ-CP quy định (đối với gói thầu áp dụng phương thức lựa chọn nhà thầu một giai đoạn hai tú hồ sơ), hồ sơ đề xuất kỹ thuật của nhà thầu chỉ được đánh giá là hợp lệ khi đáp ứng quy định về bảo đảm tư cách hợp lệ nhà thầu quy định tại khoản 1 Điều 5 Luật Đầu thầu. 

Không liên danh với nhà thầu trong nước vẫn được “chấp nhận” 

Sự bất thường và tuỳ tiện của VNPT khi phê duyệt danh ngắn của các nhà thầu nước ngoài cũng thể hiện tại Gói thầu mua sắm thiết bị vô tuyến tại Dự án  trang bị hệ thống truy nhập vô tuyến 3G các tỉnh miền trung Vinaphone giai đoạn 2014-2015. 

Tại văn bản 178/ QĐ-VNPT-HDTV-DTPT-VT, VNPT phê duyệt danh sách nhà thầu tham gia đấu thầu Gói thầu Thiết kế kỹ thuật và cung cấp hệ thống vô tuyến 3G 900 Mhz Dự án trang bị hệ thống truy nhập vô tuyến 3G các tỉnh miền trung Vinaphone giai đoạn 2014-2015 gồm 4 nhà thầu: Acatel-lucent International; Liên danh Ericsson AB và Ericsson VietNam; Liên danh Nokia Solution and Network OY, Nokia VietNam và Công ty cổ phần công nghệ bưu chính viễn thông; ZTE Corporation. 

Trong danh sách ngắn được VNPT phê duyệt tại văn bản số 178, hai nhà thầu nước ngoài là ZTE Corporation và Acatel-lucent International mặc dù không liên danh với nhà thầu trong nước nhưng vẫn được VNPT phê duyệt chấp thuận và phê duyệt tại danh sách ngắn để tham gia đấu thầu. Và sau đó, nhà thầu ZTE Corporation được VNPT phê duyệt trúng thầu. 

Liên quan đến việc thẩm định danh sách ngắn, Nghị định số 50/2016/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư quy định, việc không thẩm định danh ngắn là một trong những hành vi vi phạm trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư. Hơn nữa, đối với đấu thầu hạn chế, việc xác định và phê duyệt danh sách ngắn nhà thầu tham dự đấu thầu còn là một trong những điều kiện về bảo đảm tư cách hợp lệ nhà thầu đã được quy định tại Luật Đấu thầu. 

Đồng thời, tại Thông tư số 19/2015/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành ngày 27/11/2015 hướng dẫn về thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu yêu cầu đơn vị thẩm định phải kiểm tra danh sách ngắn nhà thầu tham gia đấu thầu hạn chế trước khi trình thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật. 

Việc cho phép các nhà thầu nước ngoài tham dự đấu thầu gói thầu mà VNPT làm chủ đầu tư, bất chấp các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động đấu thầu của nhà thầu nước ngoài tại 02 dự án trong điểm của VNPT đang đặt dấu hỏi về tính minh bạch và trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc tổ chức đấu thầu với 2 gói thầu có giá trị hơn trăm tỷ thuộc 2 dự án đầu tư phát triển hệ thống vô tuyến của VNPT tại khu vực miền trung. 

Kỳ 2:  Sự bất thường tại các gói thầu thuộc Dự án Trang bị hệ thống truy nhập vô tuyến 3G các tỉnh miền trung Vinaphone giai đoạn 2014-2015

N.Trần